راهنمای تنظیم پلاگین‌های وکال (PDF)
پلاگین را روی وکال می‌گذارید و اولین سؤال این است: با چه عددی شروع کنم؟ سؤال دوم وقتی می‌آید که صدا درست نیست؛ گِلی است، «س»ها گوش را می‌زند یا وکال پشت موزیک گم شده، و نمی‌دانید کدام پیچ کدام پلاگین را بچرخانید. این راهنما برای همین دو لحظه نوشته شده است: پلاگین‌به‌پلاگین و پارامتربه‌پارامتر، با عدد شروع و توضیح اینکه هر عدد چه می‌کند.
اسم پلاگین‌ها از پلاگین‌های همیشگی خود کیوبیس است، ولی هر کمپرسور، EQ، دی‌اسر یا ریوربی در هر نرم‌افزاری همین پارامترها را دارد؛ پس اگر با نرم‌افزار دیگری کار می‌کنید هم به کارتان می‌آید. همه‌ی عددها نقطه‌ی شروع‌اند، نه قانون. راهنما همه‌جا تأکید می‌کند تصمیم آخر را با گوش و با مقایسه در ولوم برابر بگیرید.
داخل راهنما چه هست؟
- زنجیره‌ی هشت‌مرحله‌ای وکال با اسم پلاگین کیوبیس برای هر مرحله و کاری که آن مرحله انجام می‌دهد.
- نقشه‌ی فرکانس وکال، جدا برای صدای مردانه و زنانه: زیر صدا، بدنه و گرما، گِلی، جعبه‌ای و تودماغی، تیزی، حضور، سیبیلانس و هوا؛ و اینکه در هر محدوده معمولاً چه کار کنید.
- جدول پارامترهای کمپرسور: Threshold، Ratio، Attack، Release، Knee و Make-up، هر کدام با توضیح کارش و عدد شروع برای وکال.
- دو کمپرسور پشت هم و کمپرس موازی، با عدد هر کدام.
- دی‌اسر، EQ افزایشی، ساچوریشن، ریورب و دیلی، هر کدام با نکته‌های عملی.
- جدول زمان دیلی و ریورب برای تمپوی ۶۰ تا ۱۴۰ (هر ده تمپو یک ردیف): یک‌چهارم، یک‌هشتم، یک‌هشتم نقطه‌دار، یک‌شانزدهم و طول ریورب کوتاه.
- تنظیم‌های شروع برای چهار سبک: پاپ بالاد، پاپ شاد و شش‌وهشتم، رپ، و پاپ‌سنتی و آواز.
- بک‌وکال، دابل و ادلیب، جدول ده مشکل رایج و راه‌حلشان، اتوماسیون و چک نهایی، ذخیره‌ی زنجیره به‌صورت پریست، و یک جدول خالی برای یادداشت تنظیم‌های خودتان.
راهنما پنج صفحه است و برای این ساخته شده که کنار پروژه باز باشد؛ یعنی جدول است و عدد، نه متن طولانی.
زنجیره‌ی هشت‌مرحله‌ای، یک نگاه
- گین (Clip Gain / Pre Gain): پیک‌های وکال حدود −10 تا −6 dBFS، و نزدیک کردن جمله‌های خیلی بلند و خیلی آرام قبل از هر پلاگینی.
- فیلتر و EQ کاهشی (Channel EQ / Frequency): حذف زیر و گِلی؛ با روش جاروب کردن باند باریک فرکانس بد پیدا می‌شود.
- کمپرسور اول (سریع) (Compressor): فقط گرفتن پیک‌ها، ۲ تا ۳ دسی‌بل.
- دی‌اسر (DeEsser): کنترل «س» و «ش»، بعد از کمپرسور.
- EQ افزایشی (Frequency): حضور و هوا با تقویت‌های پهن.
- ساچوریشن (Magneto II): گرما و پری، آن‌قدر کم که فقط با Bypass فرقش را بفهمید.
- کمپرسور دوم (نرم) (Tube / Vintage Compressor): یکدستی نهایی با نسبت کم.
- ارسال ریورب و دیلی (REVerence · RoomWorks · StereoDelay): فضا، روی FX Channel و با Send.
ترتیب این زنجیره دلیل دارد. مثلاً دی‌اسر بعد از کمپرسور اول می‌آید، چون کمپرسور «س»ها را هم بالا می‌آورد؛ و نفس‌ها قبل از کمپرسور با کلیپ گین کم می‌شوند، چون کمپرسور سکوت‌ها را بلندتر می‌کند. راهنما کنار هر مرحله همین چرایی‌ها را کوتاه گفته است.
این راهنما برای چه کسی است؟
- کسی که در خانه وکال ضبط می‌کند و می‌داند باید کمپرسور و EQ بگذارد، ولی هر بار عددها را حدسی می‌زند و نتیجه یک بار خوب است و یک بار بد.
- خواننده‌ای که صدای خودش را میکس می‌کند و یک نقطه‌ی شروع مطمئن می‌خواهد تا لازم نباشد هر بار از صفر شروع کند.
- آهنگساز و تنظیم‌کننده‌ای که بیت و تنظیمش خوب است، ولی وکال روی آن نمی‌نشیند و جلوی موزیک قرار نمی‌گیرد.
- کسی که چک‌لیست رایگان میکس وکال را گرفته و حالا عدد و جزئیات هر مرحله را می‌خواهد.
چک‌لیست ۱۰ مرحله‌ای میکس وکال (PDF رایگان) می‌گوید ده مرحله‌ی میکس وکال چیست و به چه ترتیبی انجام شود. این راهنما نسخه‌ی عمیق همان مسیر است: هر مرحله با پارامترها، جدول‌ها و تنظیم هر سبک. عددهای این راهنما در همان محدوده‌های چک‌لیست است، پس این دو با هم تناقض ندارند.
طرز استفاده، قدم‌به‌قدم
- گین را درست کنید. قبل از اینکه هیچ پلاگینی بگذارید، پیک‌های وکال را به محدوده‌ای که راهنما گفته برسانید و جمله‌های خیلی بلند و آرام را با کلیپ گین به هم نزدیک کنید.
- سبک آهنگ را در جدول سبک‌ها پیدا کنید. فیلتر بالاگذر، نسبت کمپرسور، میزان کاهش گین، اتک، ریلیز، ریورب و دیلی برای همان سبک یک‌جا آمده است.
- زنجیره را به ترتیب بچینید و هر پلاگین را با عدد شروع تنظیم کنید.
- با گوش اصلاح کنید. هر پلاگین را با Bypass و در ولوم برابر مقایسه کنید. اگر بلندتر شدن صدا شما را گول بزند، هر تغییری بهتر به نظر می‌رسد.
- اگر چیزی درست نبود، به جدول «مشکل ← راه‌حل» بروید. مشکل را پیدا کنید، علت معمولش را بخوانید و همان یک تغییر را امتحان کنید.
- زنجیره را ذخیره کنید. وقتی برای صدای خودتان جا افتاد، در کیوبیس از منوی بخش Inserts گزینه‌ی Save FX Chain Preset را بزنید، یا کل ترک را Track Preset کنید. تنظیم‌هایتان را هم در جدول یادداشت آخر راهنما بنویسید.
چند مثال از کار با راهنما
وکال پاپ بالاد با صدای مردانه
در جدول سبک‌ها، پاپ بالاد فیلتر بالاگذر ۸۰ تا ۱۰۰ هرتز، کمپرسور با نسبت 3:1 و ۳ تا ۵ دسی‌بل کاهش گین، اتک ۱۵ تا ۳۰ میلی‌ثانیه و ریورب پلیت ۱٫۸ تا ۲٫۵ ثانیه دارد. دیلی یک‌چهارم است، فقط روی آخر جمله‌ها. اگر آهنگ ۹۰ است، جدول دیلی می‌گوید یک‌چهارم حدود ۶۶۷ میلی‌ثانیه است. اگر صدا گِلی شد، نقشه‌ی فرکانس برای صدای مردانه محدوده‌ی ۲۰۰ تا ۳۰۰ هرتز را نشان می‌دهد که معمولاً ۲ تا ۴ دسی‌بل برش می‌خورد.
رپ که باید خشک و جلو باشد
برای رپ، راهنما نسبت 4:1 تا 6:1، کاهش گین ۵ تا ۸ دسی‌بل و اتک سریع‌تر (۵ تا ۱۵) پیشنهاد می‌کند، با ریورب روم کوتاه یا خیلی کم و دیلی اسلپ ۸۰ تا ۱۲۰ میلی‌ثانیه. نتیجه این است که حرف‌ها خشک و خیلی جلو می‌مانند.
آواز و پاپ‌سنتی با تحریر
در آواز، کمپرس سنگین تحریرها را له می‌کند. برای همین جدول سبک‌ها نسبت 2:1 تا 3:1 و فقط ۲ تا ۴ دسی‌بل کاهش گین می‌گوید، با ریورب هال ۲ تا ۳ ثانیه و دیلی یک‌چهارم نقطه‌دار با فیدبک کم.
«س»ها گوش را می‌زند
جدول مشکل‌ها علت معمول را EQ افزایشی یا کمپرسور سریع می‌داند و راه‌حلش این است: دی‌اسر بعد از کمپرسور، و اگر کافی نبود، کم کردن EQ افزایشی. برای پیدا کردن فرکانس دی‌اسر، با Solo / Listen فقط باند دی‌اسر را بشنوید؛ محدوده‌اش برای صدای مردانه حدود ۴ تا ۷ و برای صدای زنانه ۶ تا ۹ کیلوهرتز است.
دابل و بک‌وکال که با لید قاطی می‌شوند
راهنما می‌گوید دابل‌ها ۶ تا ۱۰ دسی‌بل زیر لید باشند و چپ و راست پن شوند، و بک‌وکال‌ها ریورب بیشتر و حضور کمتر بگیرند تا پشت لید بنشینند. بعد همه را به یک Group Channel بفرستید و یک کمپرسور نرم و یک EQ روی کل گروه بگذارید؛ این‌طور همه‌ی صداهای پشتی مثل یک لایه رفتار می‌کنند و با چند پیچ کنترل می‌شوند.
وکالی که پر و یکدست نیست
اگر بعد از دو کمپرسور هنوز وکال جان ندارد، کمپرس موازی را امتحان کنید: یک FX Channel بسازید، وکال را به آن بفرستید و رویش کمپرسور سنگین بگذارید، با نسبت 8:1 یا بیشتر و حدود ۱۰ دسی‌بل کاهش. بعد ولوم همین کانال را آرام زیر وکال اصلی بیاورید تا پری اضافه شود، بی‌آنکه حرف‌ها له شوند.
جدول دیلی را چطور بخوانم؟
فرمولش ساده است: ۶۰۰۰۰ تقسیم بر تمپو، طول یک‌چهارم را به میلی‌ثانیه می‌دهد. یک‌هشتم نصف آن است و یک‌هشتم نقطه‌دار سه‌چهارم آن. مثلاً در تمپوی ۹۰، یک‌چهارم ۶۶۷، یک‌هشتم ۳۳۳ و یک‌هشتم نقطه‌دار ۵۰۰ میلی‌ثانیه است. اگر پلاگین دیلی شما Sync دارد، از همان استفاده کنید؛ جدول برای وقتی است که بخواهید عدد را دستی بزنید، یا پری‌دیلی و طول ریورب را با تمپو هماهنگ کنید.
این راهنما چه چیزی نیست؟
این یک PDF است، نه پریست آماده و نه آموزش ویدیویی. عددها را خودتان در پلاگین‌ها می‌زنید و با گوش اصلاح می‌کنید. هیچ عددی جای گوش دادن را نمی‌گیرد؛ هر خواننده و هر میکروفون فرق دارد و راهنما هم دقیقاً همین را می‌گوید. ضبط بد را هم هیچ زنجیره‌ای کامل درست نمی‌کند؛ راهنما می‌گوید اگر به بیشتر از سه یا چهار برش EQ نیاز داشتید، احتمالاً مشکل از ضبط است.
سؤال‌های رایج
کیوبیس ندارم؛ این راهنما به کارم می‌آید؟
بله. اسم پلاگین‌ها از کیوبیس است، ولی کمپرسور، EQ، دی‌اسر، ساچوریشن، ریورب و دیلی در همه‌ی نرم‌افزارها همین پارامترها را دارند. فقط بخش ذخیره‌ی زنجیره مخصوص کیوبیس است.
با پلاگین‌های غیر از پلاگین‌های خود نرم‌افزار هم کار می‌کند؟
بله. عددها برای پارامترها نوشته شده‌اند، نه برای یک پلاگین خاص. هر کمپرسوری Threshold و Ratio و Attack دارد.
تازه‌کارم و خیلی از این اصطلاح‌ها را نمی‌دانم. سخت نیست؟
هر پارامتر در یک جمله توضیح داده شده که چه می‌کند و اگر کم یا زیادش کنید چه اتفاقی می‌افتد. اگر هنوز نمی‌دانید میکس وکال از چه مرحله‌هایی تشکیل می‌شود، اول چک‌لیست رایگان را بخوانید.
صدای زن و مرد فرق دارد؛ راهنما این را در نظر گرفته؟
بله. نقشه‌ی فرکانس، فیلتر بالاگذر و محدوده‌ی دی‌اسر برای صدای مردانه و زنانه جدا نوشته شده‌اند.
بعد از خرید فایل را از کجا بگیرم؟
بعد از پرداخت، لینک دانلود PDF در صفحه‌ی سفارش و در بخش «دانلودها»ی حساب کاربری شما هست و هر وقت بخواهید دوباره دانلودش می‌کنید.
بسته‌ی آکورد و ریتم را هم می‌خواهم؛ جدا بخرم؟
هر سه در بسته‌ی کامل پرودوسر با هم آمده‌اند: همین راهنما، صد توالی آکورد و پنجاه ایده‌ی ریتم، با فایل‌های MIDI.
قدم بعدی: عددها را دارید؛ حالا بفهمید کی و چرا
عدد شروع کمک می‌کند اشتباه بزرگ نکنید، ولی میکس خوب از شنیدن می‌آید: اینکه بفهمید کمپرسور کی زیادی شده، EQ کجا صدا را بهتر کرده و کجا فقط بلندترش کرده، و وکال چطور با بقیه‌ی میکس جفت می‌شود. دوره‌ی آموزش میکس و مسترینگ تب استودیو همین زنجیره را روی پروژه‌ی واقعی و با گوش دادن به قبل و بعد هر قدم آموزش می‌دهد و از صفر شروع می‌کند. وقتی چند وکال را با این راهنما میکس کردید و خواستید دلیل هر تصمیم را بدانید، آن دوره قدم بعدی است.
محصولات مرتبط
نقد و بررسی‌ها
هنوز بررسی‌ای ثبت نشده است.